Over ons
Nijemirdum heet "nieuw", maar het moet al een heel oud dorp zijn, want de
plaatsen waarvan de naam op -um eindigt zijn ontstaan vóór het jaar 1000.
In die tijd was er nog geen sprake van Nije- en Oudemirdum; kennelijk
was er één dorp en dat heette "Mardum". Die naam werd trouwens op heel wat
verschillende manieren geschreven: Merthen, Merthum, in
1153, Mairden, uitgesproken als Maarden in 1328, en in 1336 Maerdum.
In de tweede helft van de veertiende eeuw zijn de dorpen waarschijnlijk
gesplitst. In 1399 is er sprake van Nuwe Merden, en later wordt het
Naemardum, of Nijemirdum in 1484 en Nijemardum in 1493.
En in 1548 wordt er in het Latijn over Novamarden gesproken.
In die veertiende eeuw is er ook een kerk gekomen; vast en zeker
eerst van hout en later ook van baksteen. De legende van âlde Martha
en jonge Martha, waarin de koeien de plaats van de kerk aanwijzen,
herinnert aan die tijd. Zulke legenden zijn trouwens
over heel veel andere kerken en plaatsen ook in omloop.
De legende van âlde Martha en jonge Martha
"Yn oerâlde tiden hawwe der yn dit gea twa susters wenne, dy't beide
Marthe, Martha of Madzen (it marde sa wat) hieten.
De âldste fan de susters liet in tsjerke bouwe en dy tsjerke waard nei har
Aldemardum neamd. Nei ferrin fan jierren woe jonge Martha ek in
tsjerke bouwe, mar wêr soe dy no stean moatte. Hja wie der mei oan.
Hja liet harren hoeder by har komme en frege him om rie. Hoeders
wiene wize minsken. Him tocht, it ûnskuldige fee moast it plak
oanwize en dat barde doe ek. Hja lieten de nachts de bisten
oer it wide fjild doarmje, frij, dêr't hja gean woene.
De oare moarn naam de hoeder jonge Martha by de hân en naam har
mei it fjild yn. "Op dizze hichte", sei er, en hy wiisde nei it hege
hôf, "lei it fee fan 'e moarn te wearkôgjen". En doe is der op dat plak
in tsjerke kommen en it plak krige de namme fan Nijemardum
en sa hiet letter it doarp, dat dêr njonkenlytsen kaam, ek. Sa seit it
folksforhaal oer it ûntstean fan Aldemardum en Nijemardum."
Pier Winsemius schreef een "Chronique ofte hist. Geschiedenisse van Vrieslant". Omstreeks 1329 is het
volgende gebeurd: "Willem II sloech syn ooghe wederom op Ooster-Flie, waartoe de Friesen van de
Wester-Vlie zeer gedienstich waren. Zij roofden op de naeste Zeekant en haelden groote buyt uyt de
dorpen Nijemarden en Olde-marden ende naest gelegene".
In de tegenwoordige Staat uit 1788 wordt deze zelfde historie ook beschreven: "In 1329 deeden de
Westfriezen op deeze kust, die geene Zeedyken heeft wegens haare hoogte, eene landing, en roofden
grooten buit uit de toen aanzienlyke Dorpen van Nieuwe- en Oude Mardum".
Toen Theodoricus Benten toestemming vroeg om zich in Nijemardum als priester te vestigen, vermeldde
hij daarbij dat de St. Nicolaasparochie van Nijemirdum in de landstreken van Friesland lag, waar
mensen wonen die tamelijk ondernemend zijn. In een andere vertaling worden ze zelfs eigenzinnig
genoemd.
Nijemardum - Bron: "De Toer" door P. Bode (1988)
Betere beeldkwaliteit in Windows
Gebruik je Windows 11 en oogt het beeldscherm onprettig? Of vind je
het beeld onrustig? Soms red je het niet met de gewone
beeldscherminstellingen van het systeem. De geavanceerde instellingen
geven je dan meer mogelijkheden.
Stap 1: Basisinstellingen
Begin bij de gewone instellingen die je opent met Windows-toets+I. Onder de kop
Systeem ga je naar Beeldscherm. Dit is de plaats waar je de helderheid van het
scherm regelt. Bij Schaal wijzig je de weergavegrootte van de tekst. Vind je de
blauwe gloed van het beeldscherm niet comfortabel, schakel dan de optie Nachtlamp
in, zodat het beeld een warme gloed krijgt. Is de oranje gloed overdreven, klik die
optie dan open en pas de sterkte van de Nachtlamp aan.
Waarschijnlijk hoeft deze optie niet de hele dag aan te staan, dat regel je met optie
Nachtlamp instellen. Hier bepaal je ook de beeldschermresolutie. Je computer zal
zelf de aanbevolen resolutie aannemen. Voor een doorsnee beeldscherm is dat vaak
1920 × 1080 pixels. Hoe hoger de resolutie, hoe kleiner alles op het scherm wordt
weergegeven, maar een lagere resolutie maakt de weergave dan weer minder
scherp.
Stap 2: Frequentie
Wanneer je een beetje naar onderen scrolt, kom je bij Verwante instellingen, met
als eerste optie Geavanceerd beeldscherm. Hier kun je de eigenschappen lezen
van de aangesloten beeldschermen en hun vernieuwingsfrequentie. Het is belangrijk
dat de officile drivers van het beeldscherm genstalleerd zijn, zodat Windows weet
welke vernieuwingsfrequenties hij aankan. Bovendien zijn er inmiddels
Stap 3: Beeldschermadapter
Bij de Beeldscherminformatie kun je de Eigenschappen van de
beeldschermadapter openen. Hier pas je heel nauwkeurig de weergave van het
beeldscherm aan. Als je op de knop Alle modi weergeven klikt, kom je bij de lijst van
alle combinaties van resolutie en vernieuwingsfrequentie die jouw beeldscherm
ondersteunt. Hoe hoger het aantal hertz, hoe vloeiender alles in beeld zal komen.
Ten slotte is er het tabblad Kleurbeheer in het menu van de beeldschermadapter. In
het tabblad Geavanceerd van Kleurbeheer kun je de Beeldschermkalibratie
starten. Een wizard neemt je dan mee om de kleurweergave van het beeldscherm te
optimaliseren